Dünya koronavirüsle çaba ederken vefat oranı yüzde 75’e kadar çıkan yeni hastalık kapıda: Nipah virüsü

Dünya koronavirüsle çaba ederken vefat oranı yüzde 75’e kadar çıkan yeni hastalık kapıda: Nipah virüsü

Ocak 12, 2021 0 Yazar: farukkscu

Wuhan’daki yeni tip koronavirüs örnekleri birinci inceleyenlerden bir olan Taylandlı virolog Supaporn Wacharapluesadee, Bangkok’taki Thai Kızılhaçı Gelişen Bulaşıcı Hastalık-Sağlık Bilimleri Merkezini yönetiyor. Son 10 yıldır ise hayvanlardan insanlara sıçrayabilen hastalıkları tespit etmek ve durdurmak için dünya çapındaki Predict projesinde yer alıyor. Lakin, dünya koronavirüs ile boğuşurken bile, Wacharapluesadee şimdiden bir sonraki salgının peşinde.

Binlerce yarasayı incelediği mesleği oyunca, Wacharapluesadee ve meslektaşları birçok yeni koronavirüs tipi keşfetti. Lakin, bilim insanı bunlar ortasında kendisini en çok endişendirenin Nipah virüsü olduğunu açıkladı.

MEVT ORANI YÜZDE 40-75 ORTASINDA DEĞİŞİYOR

Meyve yarasalarının Nipah virüsünün doğal konağı olduğunu belirten Wacharapluesadee, “Nipah virüsünün tedavisi yok ve yüksek vefat oranına neden oluyor. Salgının nerede meydana geldiğine bağlı olarak vefat oranı yüzde 40 ile yüzde 75 ortasında değişiyor” tabirlerini kullandı.

Wacharapluesadee, şu anda dünyada yaklaşık 700 insanın Nipah virüse yakalandığının varsayım edildiğini ve enfekte olanların yüzde 50 ile 75’inin öldüğünü açıkladı.

DSÖ’NÜN LİSTESİNDE BİRİNCİ 10’DA

Bununla birlikte, Wacharapluesadee tasasında yalnız değil. Her yıl, Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ) araştırma ve geliştirme fonlarına nasıl öncelik verileceğine karar vermek için halk sıhhati acil durumlarına neden olabilecek geniş bir bulaşıcı hastalık listesini pahalandırıyor. Nipah virüsü ise listenin birinci 10’unda yer alıyor.

UZUN KULUÇKA MÜHLETİ YAYILMA SURATINI ARTIRIYOR

NTV’nin haberine nazaran, Nipah virüsünün bu kadar kıymetli ve kaygı uyandırıcı olmasının birkaç nedeni var: Hastalığın uzun kuluçka mühleti (45 gün), enfekte bir kişinin hasta olduğunu fark etmeden onu yayması için çokça fırsat olduğu manasına geliyor. İkincisi, farklı çeşitteki hayvanları enfekte ediyorve bu da hastalığın yayılma mümkünlüğünü artırıyor. Ayrıyeten direkt temas yoluyla ya da kontamine yiyecek tüketilerek hastalık bulaşabiliyor.

Bunun birlikte, Nipah virüsüne yakalanan biriöksürük, boğaz ağrısı, ağrı, yorgunluk ve nöbetlere ve vefata neden olabilen beyin şişmesigibi teneffüs semptomları yaşıyor.

SALGIN HASTALIKLARIN NEDENİ HABİTAT YIKIMI

1998’de Malezya’daki bir Nipah virüsü salgını 100’den fazla kişiyi öldürdü. Araştırmacılar, orman yangınlarının ve mahallî kuraklığın yarasaları doğal ortamlarından çıkardığı ve onları meyve ağaçlarına ve domuzlarla tıpkı çiftliklerde yetişen ağaçlara yanlışsız yönlendirdiği sonucuna vardı. Gerilim altındaki yarasaların isedaha fazla virüs yaydığı görüldü. Yer değiştirmeye zorlanma ve olağanda etkileşime girmeyecekleri bir çeşitle yakın temas halinde olma durumu, virüsün yaralardan domuzlara ve daha sonra çiftçilere sıçramasına müsaade verdi.

Öbür taraftan Asya, dünyadaki tropikal ormanların yaklaşık yüzde 15’ine konut sahipliği yapıyor, ve kıtada biyoçeşitlilik kaybı ve ormansızlaşma had safhada yaşanıyor. Yıkımın birçok, ormanların hurma yağı üzere eserler tahrip edilmesi ve yeni kentsel alanların oluşturulmasından kaynaklanıyor.

Hayat alanları tahrip edilen yarasalar ise bir meskenin çatısı üzere yeni barınma alanları buluyor.Virolog Veasna Duong, “Yarasa habitatının yok edilmesi ve avlanma yoluyla insanların müdahalesi, onları yeni tünekler aramaya itiyor. Yarasalar bir meyve aramak için 100 kilometreye kadar ziyaret edebilir. Fakat yarasalar, Nipah, Ebola, Sars ve Covid-19 üzere bir dizi berbat hastalık barındırıyor” dedi.

YARASALARI ÖLDÜRMEK TAHLİL DEĞİL

Pekala yarasalar bu kadar tehlikeli hastalıklar barındırıyorlarsa onları yok etsek sorun çözülmez mi? Predict Projesi’nin laboratuvar müdürü Tracey Goldstein, “Yarasalar çok değerli ekolojik roller oynuyor. 500’den fazla bitki cinsini tozlaştırıyorlar. Ayrıyeten böcekleri denetim altında tutmaya yardımcı oluyorlar, örneğin sivrisinek yiyerek sıtmayı azaltarak insanlarda hastalık denetiminde çok kıymetli bir rol oynuyorlar” sözlerinin kullanarak yarasaların biyoçeşitlik ve insan sapğlığındaki değerine dikkat çekti.

Ayrıyeten,yarasaların öldürülmesinin çok tehlikeli sonuçlarını olacağını vurgulayan Golstein, “Sayıları azalttığınızda bir popülasyonun yaptığı şey daha fazla yavruyasahip olmaktır. Hayvanları öldürerek riski artırırsınız, zira virüs yayan canlıların sayısını artırırsınız” dedi.

Öte yandan, Nipah virüsü çok tehlikeli olduğu içindünyanın dört bir yanındaki hükümetler tarafından biyoterörizm potansiyeline sahip olduğu düşünülüyor veyalnızca bir avuç laboratuvarın onu kültürlemesine, büyütmesine ve depolamasına müsaade veriliyor.