Bütçeden SGK’ya 249 milyar TL kaynak aktarıldı

Bütçeden SGK’ya 249 milyar TL kaynak aktarıldı

Mart 12, 2021 0 Yazar: farukkscu

SGK 2020’de 67.5 milyar TL açık verdi

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) 2020 aralık ayına ilişkin istatistiklerini yayımladı. Kovid – 19 pandemisi dolayısıyla gelirleri azalan, giderleri artan SGK’nın bütçe açığı büyüdü. SGK’nın 2019 yılında 424.2 milyar lira olan gelirleri 2020 yılında 472.6 milyar lira olarak gerçekleşti. Toplam gelirlerdeki artış yüzde 11.4’te kaldı.

SGK’ya ödenen primler asgari ücret ile bunun 7.5 katı arasındaki kazançlara göre belirleniyor. Asgari ücret 2020 yılında önceki yıla göre yüzde 15 oranında arttı. Buna karşılık SGK’nın prim gelirlerindeki artış yüzde 10.5’te kaldı ve 290.2 milyardan 320.5 milyar liraya yükseldi.

2008 yılında gerçekleştirilen sosyal güvenlik reformu kapsamında SGK’ya yatırılan primlerin 4’te 1’I oranında bütçeden devlet katkısı yapılıyor. Devlet katkısı 2009 yılından beri kurumun doğal gelirleri arasında sayıldığı için SGK’nın açığı katkı tutarı kadar daha az görünüyor. 2019’da 71.2 milyar lira olan devlet katkısı tutarı 2020’de 85.1 milyar lira olarak gerçekleşti.

İlk taksit ödemesi bu ay başlayan son yapılandırma gelirleri SGK verilerine yansımadı. Önceki yapılandırma kanunları kapsamında kurumun elde ettiği tahsilat 2019’da 3.6 milyar lira iken 2020’de 2.7 milyar lira oldu.

SAĞLIK HARCAMALARI YÜZDE 23 ARTTI

Kovid – 19 salgınının da etkisiyle kurumun sağlık harcamalarında yaşanan yüksek artış giderlerin daha hızlı artmasına yol açtı. SGK’nın toplam giderleri yüzde 16 oranında artışla 464.2 milyar liradan 540.1 milyar liraya; emekli aylığı ödemeleri de yüzde 15 artışla 298.6 milyardan 343 milyar liraya yükseldi. Sağlık harcamaları ise yüzde 23 oranında artışla 110.7 milyardan 135.7 milyar liraya çıktı.

Bu gelişmeler sonucu SGK’nın açığı yüzde 69 oranında artarak 39.9 milyardan 67.5 milyar liraya yükseldi.

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU GELİR GİDER DENGESİ
(Milyon TL) 2017 2018 2019 2020
I-GELİRLER 288.560 369.211 424.228 472.626
1- Prim Gelirleri 203.145 246.153 290.197 320.524
2- Yapılandırma 4.920 9.466 3.631 2.657
3- Devlet Katkısı 51.767 57.560 71.222 85.070
4- Ek Ödeme 7.970 10.661 12.295 14.184
5- Faturalı Ödemeler ve Ek Karşılık 12.475 36.594 38.373 40.999
6- Diğer Gelirler 8.283 8.776 8.510 9.192
II-GİDERLER 312.735 384.962 464.173 540.095
1- Emekli Aylıkları 209.546 245.106 298.615 343.046
2- Sigorta Ödemeleri 3.276 3.924 4.717 7.228
3- Ek Ödeme 8.697 10.208 12.648 14.527
4- Sağlık Harcamaları (Yolluk Dahil) 77.687 91.566 110.749 135.704
Sağlık Harcamaları (Yolluk Hariç) 77.632 91.512 110.697 135.674
5- Faturalı Ödemeler 7.536 27.168 30.124 31.678
6- Yönetim 1.170 1.495 1.823 2.049
7- Yatırım 215 252 198 163
8- Diğer Giderler 4.609 5.243 5.299 5.701
III- AÇIK 24.175 15.751 39.945 67.469
Kaynak: SGK 2020 Aralık ayı istatistikleri

BÜTÇEDEN 249 MİLYAR LİRA AKTARILDI

Bütçeden SGK’ya, açığın finansmanının yanı sıra, yukarıda sözünü ettiğimiz prim gelirlerinin 4’te 1’I oranındaki devlet katkısı, emeklilere yılda 2 defa yapılan 1000’er TL tutarındaki bayram ikramiyesi (yaklaşık 25 milyar lira),ödeme gücü olmayanların genel sağlık sigortası (GSS) primi, kaldırılan vergi iadesinin yerine emeklilere yapılan aylıklarının yüzde 4’ü oranındaki “ek ödeme” ve çeşitli kanunlarla prim karşılığı olmaksızın SGK’ya yaptırılan ödemeler için kaynak aktarılıyor.

Bütçeden SGK’ya aktarılan para tutarı son yıllarda giderek artıyor. 2015 yılında 79 milyar lira olan bütçeden SGK’ya yapılan transfer tutarı 2016’da 108.1 milyara, 2017’de 128.2 milyara, 2018’de 150.5 milyara, 2019’da 196.8 milyar liraya yükseldi. 2020’de ise önceki yıla göre yüzde 26.4 artarak 248.8 milyar lira oldu.

2020 yılında merkezi yönetim bütçesi 138.9 milyar lira açık verdi. SGK’ya aktarılan para tutarı 110 milyar lira düzeyinde kalsaydı merkezi yönetim bütçesi 2020 yılında açık vermeyecekti.

Bütçeden yapılan transferlerin gayrisafi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranı 2008 yılında yüzde 3.52 düzeyinde iken devlet katkısının ilk uygulamaya konulduğu 2009’da yüzde 5.26’ya çıktı. Sonraki yıllarda düzenli olarak azaldı ve 2015’te yüzde 3.38’e kadar geriledi.

2016 yılından beri tekrar artış trendine giren SGK’ya yapılan bütçe transferlerinin GSYH’ye oranı 2019’da yüzde 4.56 iken 2020’de yüzde 5.13’e çıktı.

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BÜTÇE TRANSFERLERİ
(Bin TL)
Yıl Bütçe Transferleri Değişim Oranı (%) GSYH’ye Oranı (%)
2008 35.016.403 5,90 3,52
2009 52.599.691 50,21 5,26
2010 55.244.258 5,03 4,76
2011 52.772.218 4,47 3,78
2012 58.728.293 11,29 3,74
2013 71.263.763 21,34 3,94
2014 77.335.890 8,52 3,78
2015 79.038.817 2,20 3,38
2016 108.073.487 36,73 4,14
2017 128.182.906 18,61 4,12
2018 150.530.375 17,43 4,04
2019 196.797.506 30,74 4,56
2020 248.846.194 26,45 5,13

PRİM GELİRLERİ SAĞLIK VE EMEKLİLİK GİDERLERİNİN YÜZDE 68’İNİ KARŞILADI

Devlet katkısı hariç prim gelirlerinin emekli aylığı ödemeleri ile sağlık giderlerini karşılama oranı da 2020 yılında düşüş kaydetti. 2009 yılında 56 olan prim gelirlerinin emekli aylığı ve sağlık giderlerini karşılama oranı 2018 yılında 76’ya kadar çıktı. Ancak bu oran 2019’da 72’ye, 2020’de ise 68’e geriledi.

PRİM GELİRLERİNİN SAĞLIK HARCAMASI VE EMEKLİ AYLIĞINI KARŞILAMA ORANI
(Bin TL)
Yıl Devlet Katkısı Hariç Prim Gelirleri
Emekli aylığı ödemeleri Sağlık giderleri Toplam Ödeme Prim gelirlerinin emekli aylığı ve sağlık giderlerini karşılama oranı
2000 6.575.348 6.756.700 2.633.552 9.390.252 70
2001 9.739.521 10.696.600 4.575.995 15.272.595 64
2002 14.821.913 16.687.400 7.629.027 24.316.427 61
2003 21.178.426 25.174.200 10.661.718 35.835.918 59
2004 27.423.790 30.660.700 13.150.129 43.810.829 63
2005 30.882.405 38.537.100 13.607.884 52.144.984 59
2006 41.619.875 45.075.855 17.666.674 62.742.529 66
2007 44.051.735 52.311.728 19.983.275 72.295.003 61
2008 54.546.453 59.136.539 25.345.913 84.482.452 65
2009 54.579.182 68.603.972 28.810.684 97.414.657 56
2010 66.912.858 78.957.499 32.508.883 111.466.382 60
2011 89.560.568 91.615.378 36.500.378 128.115.756 70
2012 99.359.243 105.293.799 44.110.561 149.404.360 67
2013 118.728.578 119.161.662 49.888.693 169.050.355 70
2014 135.238.559 134.391.514 54.551.175 188.942.688 72
2015 159.480.052 151.990.402 59.355.576 211.345.978 75
2016 184.445.994 185.157.568 67.992.868 253.150.436 73
2017 208.064.459 209.545.653 77.632.066 287.177.719 72
2018 255.619.125 245.105.705 91.512.240 336.617.945 76
2019 293.828.025 298.614.722 110.697.418 409.312.140 72
2020 323.181.066 343.045.567 135.673.782 478.719.349 68